sRGB vs Adobe RGB vs ProPhoto RGB

فضاهای رنگی در عکاسی ضروری است. آنها به طریقی روی هر عکسی که می‌گیرید اعمال می‌شوند. شناخته شده‌ترین فضاهای رنگی sRGB ، Adobe RGB  و ProPhoto RGB هستند. اما چه چیزی آنها را شاخص می‌کند؟ در این مطلب به معرفی sRGB ، Adobe RGB ، ProPhoto RGB و کاربرد هر کدام می‌پردازیم.

فضای رنگ‌ی قابل دیدنفضاهای رنگی RGB

sRGB, Adobe RGB و ProPhoto RGB چیست؟

sRGB ، Adobe RGB و ProPhoto RGB سه فضای رنگی رایج در عکاسی هستند.

« فضای رنگی » اصطلاح عجیب و گیج کننده نیست! فقط به معنای مجموعه‌ای از رنگ هاست مانند یک ظرف! اگر دو رنگ (مثلاً قرمز و آبی) به همراه یک بوم سفید دارید، کل فضای رنگی شما فقط رنگهایی است که می توانید با مخلوط کردن این دو رنگ ایجاد کنید.

یک راه خوب برای تشخیص و تفکیک فضاهای رنگی، دیدن مجموعه‌ای از همه رنگ‌هایی است که انسان قادر به دیدن آن است. شاید قبلاً تصویری مانند این را دیده باشید:

رنگ‌هایی که انسان می‌بیند

(تمام رنگ‌هایی که انسان قادر به دیدن آن است)

نمودار بالا هر رنگی را که قادر به دیدنش هستیم را نشان می دهد، توجه داشته باشید که این یک شکل دو بعدی است (فقط محور x و y)، بنابراین رنگ‌های تیره‌تر، یا به عبارتی درخشندگی محاسبه نشده است!

چگونه sRGB ،Adobe RGB و ProPhoto RGB در این نمودار جای می گیرند؟ کاملاً ساده است ، آنها با نمودار فوق فضای مشترک دارند ( فضای رنگی ProPhoto، در بعضی از نقاط حتی فراتر از نمودار قرار می‌گیرد!). در ذیل فضاهای رنگی sRGB ، Adobe RGB و ProPhoto به صورت نمودارهایی مجزا رسم شده است. اگر برای اولین بار این تصاویر را می‌بینید، احتمالا به بعضی از سوال‌های شما خواهد داد!

فضای رنگی sRGB

فضای رنگی Adobe RGB

فضای رنگی ProPhoto RGB

در این تصویر هر سه نمودار روی هم قابل مشاهده است.

ترکیب هر سه فضای رنگی کنار یکدیگر

همانطور که می بینید ، sRGB کوچکترین فضای رنگی است، و gamut (کلمه دیگر برای محدوده) بخش کوچکی از آنچه که خودمان می توانیم ببینیم را پوشش می‌دهد. طیف Adobe RGB به ویژه در رنگ‌های سبز و فیروزه‌ای فضای بیشتری ارایه می‌دهد. و در نهایت ProPhoto RGB که بزرگترین پوشش رنگی و احتمالاً جالب‌ترین را مشاهده می‌کنید، به طوری که رنگ‌هایی خارج از آنچه می توانیم ببینیم را شامل می‌شود. این رنگ‌ها را خیالی می‌نامیم. و از لحاظ فیزیکی قادر به دیدن و تشخیص آن‌ها نیستیم!

به یاد داشته باشید که نمودارهای بالا فقط دو بعدی هستند. در تصویر ذیل یک نمودار سه بعدی از فضای رنگی sRGB وجود دارد، بنابراین می‌توانید نقش مهم درخشندگی را هم ببینید.

فضای 3 بعدی sRGB

درک مقادیر RGB

هر رنگی که می توان آن را تصور کرد، اساسا مختصات مخصوص به خود را در فضای رنگی دارد، بنابراین می‌توانید دقیقا و به سادگی آن را پیدا کنید. اما به خاطر داشته باشید که این مختصات در هر فضای رنگی متفاوت است. به عنوان مثال، یک رنگ مشخص در فضای sRGB و Adobe RGB مختصات متفاوتی خواهد داشت.

RGB مخفف قرمز، سبز، آبی است. رنگ کرم- قرمز را در فضای رنگی sRGB فرض کنید، مقدار آن درکانال قرمز ۲۲۸، سبز ۱۵۸ و آبی ۴۸ است. اما همان مقادیر (۲۲۸، ۱۵۸، ۴۸) به رنگی متفاوت در فضاهای Adobe RGB و ProPhoto RGB اشاره می‌کند. بنابراین ذخیره فضای رنگی مشخص روی هر عکس بسیار حیاتی است. در غیر این صورت، چگونه یک برنامه کامپیوتری می‌تواند منظور شما را از (۲۲۸، ۱۵۸، ۴۸) متوجه شود؟!

مقایسه RGB

درک عمق بیت

مبحث مهم دیگر عمق بیت است، که به عنوان عمق رنگ شناخته می‌شود. به این معنی که برای ایجاد یک پیکسل چند بیت داده استفاده می‌شود؟ مبنای اولیه در عکاسی معمولا ۸ بیت در هر پیکسل است، به این معنی که هر پیکسل مجزا می‌تواند هشت به توان ۲ یا ۲۵۶ رنگ را نشان دهد. اما دوربین شما دارای پیکسل‌های قرمز، سبز و آبی است. بنابراین ۲۵۶ قرمز ، ۲۵۶ سبز و ۲۵۶ آبی محاسبه می‌شود. در مجموع ۲۵۶ x256 x256 که به مقدار داده ۱۶،۷۷۷،۲۱۶ خواهد رسید.

باید توجه کنید اکثر عکاسان از تصاویر ۱۶ بیتی در هر کانال استفاده می‌کنند، که منجر به تولید عدد باورنکردنی ۲۸۱ تریلیون می‌شود. اما از آن‌جا که برای سیستم دیداری انسان قابل درک نیست! ممکن است غیر ضروری به نظر برسد،  وقتی عکس را ویرایش می‌کنید، استفاده از رنگ ۱۶ بیتی مزایایی دارد. مهم‌ترین مزیت آن ایجاد گردینت‌های نرم و با حداقل خطای بندیگ (Banding effect) در یک تصویر است.

(توجه داشته باشید که نامگذاری همه این ۲۸۱ تریلیون RGB نقطه «رنگ» کمی گمراه کننده است، زیرا رنگ بر اساس درک انسان تعریف شده است. مطمئناً ، تریلیون‌ها “کد رنگی” وجود دارد، اما بسیاری از آنها خیلی به هم شبیه هستند. به یاد داشته باشید  برخی از کدهای رنگی ProPhoto به رنگهای خیالی اشاره دارند، که ما نمی‌توانیم ببینیم.)

برای اطلاع بیشتر به مطلب مربوط به عمق بیت مراجعه کنید.

آیا عکس‌ها در فضاهای بزرگ رنگی دارای رنگ‌های بیشتری هستند؟

آیا عکس‌ها در فضاهای بزرگ رنگی مانند ProPhoto نسبت به سایر فضاهای رنگی «رنگ» بیشتری دارند؟ خیر! فضای رنگ یک عکس درمورد تعداد کل رنگ‌های یک تصویر چیزی نمی‌گوید! ProPhoto RGB از نظر دامنه ممکن است «بزرگتر» باشد، اما تصویر در فضای رنگی ProPhoto RGB رنگ بیشتری نسبت به عکس در sRGB ندارد! یک عکس ۸ بیتی در هر کانال حدود ۱۶.۸ میلیون مقادیر RGB دارد، اینکه در چه فضای رنگی قرار داشته باشد فرقی ندارد، فقط این مقادیر در فضاهای رنگی مانند ProPhoto دورتر پخش می‌شود. که به طور بالقوه منجر به مشکلی با عنوان بندینگ می‌شود.

عمق بیت و بندینگ

هرچه فضای رنگی شما بزرگتر باشد، کار با عکسی با عمق بالاتر مهم‌تر خواهد شد! در sRGB ، استفاده از ۸ بیت در هر کانال رنگی اغلب منجر به گردینت نرم و بدون اعوجاج قابل تشخیص خواهد شد. اما همان ۱۶.۸ میلیون رنگ در ProPhoto  از یکدیگر دورتر خواهد شد، زیرا آنها برای پر کردن به اصطلاح ظرف بزرگتر باید پخش‌تر شوند. راه‌حل ساده است، راه حل ساده است! فقط کافی است عمق بیت تصویر را به ۱۶ بیت افزایش دهید!

افکت بندینگ

این اعوجاج‌ها و پیکسل‌های مخرب را اصطلاحا Banding Effect می‌نامند.

فضای کار در مقابل فضای خروجی

انتخاب فضای رنگی هر تصویر در دو مرحله خلاصه می‌شود: هنگام ویرایش تصویر و هنگام گرفتن خروجی نهایی.

خوب ، اگر با فرمت JPEG عکاسی می‌کنید (امیدوارم عادت به این کار نداشته باشید!) باید فضای رنگی را در منوی دوربین به جای sRGB روی Adobe RGB تنظیم کنید. عکاسانی که با فرمت RAW عکاسی می‌کنند در صورت تمایل می توانند از این گزینه چشم پوشی کنند. چرا که فایل RAW به طور پیش فرض خام بوده و بعدا قابل تغییر خواهد بود! به هر حال توصیه می کنم باز هم Adobe RGB را انتخاب کنید!

وقتی یک عکس را پردازش می کنید، باید فضای کاری خود را مشخص کنید. این فضای کاری، فضای رنگی است که نرم افزار هنگام پردازش تصویر، شما را محدود خواهد کرد. هیچ نوع ویرایشی نمی‌تواند به انتخاب رنگی خارج از فضای رنگی انتخابی منجر شود!

به طور کلی، هنگام ویرایش عکس RAW، انتخاب فضای ProPhoto RGB ایده‌آل است. به این دلیل که عکسهای RAW غالبا حاوی رنگ‌هایی در خارج از هر دو فضای رنگی sRGB و Adobe RGB هستند، به خصوص در مناطقی که در آن سایه‌های اشباع شده وجود دارد. اگر sRGB را به عنوان فضای کاری خود تعیین کنید، به طور خودکار هر رنگی را که در محدوده sRGB قرار نداشته باشد، را جدا خواهید کرد. (برخی از نرم افزارها، مانند Lightroom، به صورت پیش‌فرض اجازه کار با فضای رنگی sRGB را به کابر نمی‌دهند!)

تنظیمات ایده آل Photoshop کمی دشوار است، و چند فلسفه مختلف در مورد بهترین روش‌ها وجود دارد. اما اگر مطمئن نیستید، کافیست به قسمت Edit > Color Settings > RGB > Preserve Embedded Profiles بروید و فایل خود را تنظیم کنید. به این ترتیب ، هر تصویر ProPhoto که از Lightroom ، Adobe Camera RAW و غیره باز می‌کنید در ProPhoto باقی می‌ماند.

بسیاری از عکاسان برای اکثر ویرایش‌های مهم خود از نرم افزارهایی مانند Adobe Camera RAW یا Lightroom استفاده می‌کنند، سپس تصویر را در فتوشاپ باز میکنند. اما ممکن است تنظیمات خروجی خود را در فضای sRGB یا Adobe RGB ذخیره کنند، بدون این که متوجه شوند رنگ‌های خارج از فضای اصلی را حذف خواهند کرد! در عوض ، روی پیوند آبی رنگ در پایین Camera RAW کلیک کنید و تصاویر را به ProPhoto ، ۱۶ بیتی تغییر دهید. در لایت روم، به Lightroom > External Editing > File Format TIFF, Color Space ProPhoto, Bit Depth 16 بروید.

فضای خروجی

فضای خروجی صرفاً فضای رنگی است که برای عکس نهایی شما انتخاب شده است. فضای رنگی ایده آل به نوع خروجی شما بستگی دارد، (پرینت، چاپ افست، وب و …) اما هر یک؛ sRGB ، Adobe RGB و ProPhoto کاربردهای خاص خود را دارند.

برای وب ، sRGB ایده آل است. هنگام ارسال تصاویر به سایر عکاسان حرفه‌ای برای ویرایش، شاید ProPhoto در اولویت باشد. و برای چاپ، تبدیل مستقیم از فضای کاری بزرگ مانند ProPhoto به فضای رنگی چاپگر ایده آل است.

برخی از اشخاص هم ممکن است در sRGB ، Adobe RGB یا گاها ProPhoto عکس بخواهند. به عنوان مثال، برخی از لابراتوارها عکس را در هیچ فضای رنگی غیر از sRGB یا شاید Adobe RGB نمی‌پذیرند. در این حالت، آنچه را که آنها درخواست می‌کنند ارسال کنید، یا ایده آل‌تر این است که به لابراتوآر چاپ دیگری بروید!

چه زمانی باید sRGB ، Adobe RGB و ProPhoto RGB را استفاده کنید؟

هر یک از فضاهای رنگی sRGB ، Adobe RGB و ProPhoto RGB کاربردهای خاص خود را دارند که به صورت مختصر توضیح خواهم داد:

sRGB

sRGB اغلب به عنوان فضای رنگ «پیش فرض» انتخاب می‌شود. ساده‌ترین فضای رنگی است که برای همه نرم‌افزارها و مروگرها قابل درک است. بعضی عکاسان خیلی خفن، توصیه می‌کنند اگر تازه‌کار هستید همه کارها را با sRGB انجام دهید. این توصیه منطقی، برای خروجی وب یا مشتری‌های عادی است، اما به طور بالقوه ایده بسیار بدی خواهد بود که عادت به آن می‌تواند افت کیفیت زیادی در خروجی‌های جدی‌تر و مهم را ایجاد کند!

عکس‌ها را معمولا باید با sRGB به وب یا مشتری‌ها خروجی دهید. به دو دلیل: صفحات نمایش و برنامه‌های محدود در بازتولید فضاهای رنگی مختلف.

نکته: اکثر افراد غیر عکاس از مانیتورهایی با فضاهای رنگی شبیه به فضای رنگی sRGB استفاده می‌کنند. این بدان معنی است که فایل‌های sRGB وقتی که با یک برنامه غیر تخصصی باز می‌شوند حداقل خطای نمایش رنگی را خواهند داشت. برای مقایسه، اگر با یک مانیتور قدیمی یا با کیفیت پایین‌تر مثل مانیتورهای دانشگاه!، یک تصویر ProPhoto را در یک برنامه غیر تخصصی (مانند مرورگر وب قدیمی) باز کنید، تصویرتان بسیار کسل کننده، بی‌حال و کم رنگ به نظر می‌رسد! بنابراین ، برای عکس‌های وب و مشتری‌های غیر متخصص، در محیط sRGB خروجی نهایی را ذخیره کنید. تا مشکلی برای دیدن بهتر تصویرتان نداشته باشید.

ProPhoto RGB

Adobe RGB را فعلا کنار گذاشتم تا در مورد استفاده از ProPhoto RGB، این فضای کاری ایده آل صحبت کنم.

به یاد داشته باشید فضای کاری (working space)، فضای خروجی (output space) نیست. هنگامی که در ProPhoto تصویری را ویرایش می‌کنید، خطر حذف رنگ‌های غیر ضروری را به حداقل می‌رسانید. ولی هنوز هم می‌توانید عکس را در یک فضای رنگی کوچکتر صادر کنید. پس چرا نگران هستید؟

فقط باید بسیار مراقب باشید که تصویر ProPhoto را منتشر یا ارسال نکنید. مواظب باشید اگر در فضای کاری ProPhoto RGB کار می‌کنید خروجی گرفتن در Photoshop می‌تواند شما را به دردسر بیاندازد. اگر کسی فایل حاصل را در یک برنامه غیر تخصصی یا مانیتور غیر حرفه‌ای مشاهده کند، رنگ ها عجیب و احتمالا کسل کننده به نظر می‌رسند.

برای همین یکی از بدترین اشتباهاتی که می توانید انجام دهید این است که مجموعه‌ای از تصاویر ProPhoto RGB را برای مشتری غیر متخصص خود ارسال کنید. چرا؟ زیرا دیر یا زود، آنها در برخی از برنامه‌های قدیمی نمایش عکس، بدون مدیریت رنگ، تصاویر را باز می‌کنند، و تصور می‌کنند شما مراسم عروسی، رویداد و یا پرتره آنها را کاملا خراب کرده‌اید. در مورد Adobe RGB نیز همین مسئله صادق است، اگرچه در اکثر مانیتورها این رنگها خیلی بد به نظر نمی‌رسند. برای همین است که شما بعد از دسته‌بندی مشتری و نیازمندی‌تان احتمالا یا sRGB خروجی می‌گیرید!

Adobe RGB

Adobe RGB کمی عجیب است. این فضای رنگی در اکثر صفحه نمایش‌های  sRGB  به خوبی نشان داده نمی‌شود و به همین دلیل برای خروجی وب خیلی مفید نیست! همچنین به گستردگی ProPhoto هم نیست و ناخودآگاه کاربردش را به عنوان یک فضای کاری تا حدودی از دست خواهد داد. حقیقتا باید بگویم می‌توان به کلی بیخیال آن شد! در کل sRGB و ProPhoto RGB بهترین گزینه‌ها هستند، اما Adobe RGB هم مزایای خودش را دارد!

اگر یک مانیتور با طیف گسترده‌ رنگی بخرید، از Adobe RGB بهتر از sRGB پشتیبانی می‌کند. در این حالت، برای استفاده شخصی در هر برنامه کاربردی غیر تخصصی، Adobe RGB به طرز چشمگیری بهتر از sRGB به نظر می‌رسد (تا حدودی رنگ‌ها اشباع شده به نظر خواهد رسید). پوشش خوب Adobe RGB تقریبا طیف‌های CMYK را پوشش می‌دهد، بنابراین می‌تواند پروفایل مناسبی برای چاپ افست مانند مجله یا بسته‌بندی و … باشد.

ضمنا، برخی مشتری‌ها و شرکت‌ها بطور خاص تصاویر Adobe RGB را برای خروجی نهایی درخواست می‌کنند. اگر در حال کار برای شرکتی هستید که Adobe RGB را نیاز دارد، فقط همان خروجی مدنظرشان را تهیه کنید. همین مسئله در مورد برخی از چاپخانه‌ها که فقط فایل های sRGB یا Adobe RGB پذیرش می‌کنند، صدق می‌کند. احتمالا چاپخانه فوق‌العاده با کیفیت نیست، اما باید درخواست آنها را گوش کنید یا خطر چاپ بد را به جان بخرید!

نمونه خروجی sRGB

نمونه خروجی sRGB

نمونه خروجی Adobe RGB

نمونه خروجی Adobe RGB

نمونه خروجی ProPhoto RGB

نمونه خروجی ProPhoto RGB، برای مشاهده و بازسازی فضاهای رنگی در فوتوشاپ از گزینه : Edit/Assign Profile استفاده شده است.

چاپ عکس

اگر در چاپ تجربه ندارید، بهترین روش خروجی sRGB گرفتن بدون ویرایش‌های زیادی است. سپس فایل را به چاپخانه ارسال کنید و از تصحیح رنگ مخصوص چاپخانه یا چاپچی استفاده کنید در واقع مراحل چاپ را به آن‌ها بسپارید! بدون درد و بدون خونریزی!

برای چاپ‌های پیشرفته، باید بین چاپ در خانه یا ارسال به لابراتوآر سطح بالاتر تصمیم بگیرید (لابراتوآری که به شما امکان می‌دهد اصلاحات را خودتان انجام دهید). با لابراتوآر تماس بگیرید و پروفایل ICC جوهر و کاغذشان را درخواست کنید با اعمال این پروفایل رنگ‌ها تا حدود زیادی به رنگ چاپی نهایی نزدیک خواهد شد. و دقت ویرایش تصویرتان را دوچندان می‌کند.

تصویر را بعد از هماهنگی با چاپخانه احتمالا با ProPhoto خروجی بگیرید و آن را به لابراتوآر بفرستید. اگر تمرین کافی و هماهنگی قبلی با لابراتوآر را نداشته باشید و یا لابراتوآر با دستگاه دیگر یا کاغذ و جوهر دیگری عکس شما را چاپ کند نتیجه به کلی افتضاح خواهد شد!

مطمئنا روشی مانند ارسال عکس به لابراتوآر سطح بالا در فضای ProPhoto و اصلاح رنگ توسط چاپچی هم روش بدی نیست که در صورت شناخت کافی از چاپچی و دستگاه چاپ، یحتمل بسیار مفید خواهد بود!

آیا فایل چاپی باید با صفحه نمایش شما مطابقت داشته باشد؟

دلیلی اصلی که گفتم باید به صورت مستقیم ProPhoto را به مشخصات ICC چاپگر تبدیل کنید این است که؛ رنگ‌هایی در ProPhoto وجود دارد که مانیتور شما آن را نشان نمی‌دهد. این بدان معناست که وقتی در فضای کار ProPhoto ویرایش می‌کنید، رنگ هایی را ویرایش می‌کنید که در واقع در صفحه نمایش مشاهده نمی‌کنید! (به این نکته که کیفیت صفحه نمایش شما چقدر خوب است توجه نکنید)

به این معنی است که مانیتور شما یا هر مانیتور دیگری، سایه‌های اشباع شده‌ با جزئیات و ظرافت زیاد عکستان را به صورت فیزیکی نمایش نمی‌دهد! اگر می‌خواهید این جزئیات و ظرافت را در چاپ را ببینید، مراحل بالا را دنبال کنید!

پروفایل مانیتور و کالیبراسیون صفحات نمایش

کالیبراسیون و پروفایل صفحه نمایش شما به همان اندازه مهم است که مصرف اکسیژه برای زنده ماندن اهمیت دارد!

اگر قبلاً درباره کالیبره کردن مانیتور خوانده باشید، می‌دانید که هر بیننده‌ای با هر صفحه نمایشی که کالیبره نباشد، عکس‌های شما را کاملا متفاوت از مانیتور شما می‌بیند. بنابراین کالیبره کردن صفحه نمایش و پروفایل اهمیت زیادی دارد تا بتوانید چاپ خود را تا حد ممکن با صفحه نمایش خود مطابقت دهید و البته آثار سایر عکاسان را هم با دقت رنگی صحیح‌تری ببینید. (به شرطی که مانیتور این عکاسان هم کالیبره باشد!)

کالیبراسیون و پروفایل‌های رنگی در مورد چاپگر نیز اعمال می‌شود. که رایج ترین ترکیب های جوهر و کاغذ با مشخصات ICC در حال حاضر در اینترنت قابل دانلود است. اگر بخواهید، میتوانید به جای تنظیمات پیش‌فرض کارخانه تولیدکننده چاپگر، از پروفایل شخصی خود استفاده کنید!

نتیجه‌گیری

بسیاری از عکاسان هیچ تصوری برای استفاده از sRGB ، Adobe RGB یا ProPhoto RGB ندارند. حالا می‌توانید پروفایل درست را انتخاب کنید! این به شما کمک می کند تا از دو اشتباه رایج و مهم مربوط به فضاهای رنگ جلوگیری کنید: حذف اشتباه رنگ‌ها و انتشار عکس هایی با فضای رنگ اشتباه.

منبع: https://photographylife.com/